Veiligheid en gezondheid in Gelderland

De Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden wilde aansluiten bij omgevingsvisies en plannen van provincie en gemeenten. Want in de regio zit kennis die niet mag ontbreken. Maar wanneer kunnen brandweer en GGD die kennis inbrengen? De regio deed een pilot met de gemeente Ede om antwoord te zoeken op deze vraag. 10 geleerde lessen.

1. Maak gebruik van de beschikbare kennis en kunde

Binnen gemeenten en diensten zoals GGD, brandweer en omgevingsdiensten  is een schat aan kennis en kunde en competenties aanwezig. Gebruik de synergie van elkaars competenties, kennis en netwerk.

Gebruik bijvoorbeeld de veiligheidsregio (GGD en brandweer) om de benodigde informatie te ontrafelen. En om in de wirwar van allerlei instrumenten en informatie op het gebied van gezondheid en veiligheid, de juiste cijfers, instrumenten of informatie voor de situatie te vinden.

2. Gezamenlijk belang/ambitie en draagvlak

Iedereen is voor een gezonde en veilige leefomgeving, maar het is wel belangrijk dat de gemeente, GGD en brandweer het belang hiervan gezamenlijk zien en dat we overeenstemming hebben over de routes om daar te komen.

3. Geen instrumentele aanpak

Vermijd de valkuil van een instrumentele aanpak. Een gezamenlijke aanpak is belangrijk. Dit zorgt ervoor dat overheden een veilige en gezonde leefomgeving goed kunnen meewegen in de besluitvorming.  Leer elkaar kennen en werk samen binnen de gezamenlijke ambitie.

Belangrijkste hierbij is het proces zelf. Niet het schrijven van rapporten en het afvinken van lijstjes.

4. Bundel de krachten op het gebied van gezondheid en veiligheid

Veiligheid en gezondheid worden vaak in één adem genoemd. Het kan grote voordelen hebben om advisering en kennis op het gebied van zowel gezondheid als veiligheid door GGD, brandweer en gemeente te bundelen. Maak gebruik van elkaars contacten en netwerken en het kan leiden tot een integraal advies. Een aantal wettelijke taken van de gemeente voor veiligheid en gezondheid is belegd bij de veiligheidsregio door de Wet Publieke gezondheid, en de Wet op de Veiligheidsregio’s. Dat biedt een mooi startpunt voor verdere samenwerking op dit gebied.

5. Breng het krachtenveld in kaart en de rol van bestuurders

De gemeenteraad of bestuurders nemen uiteindelijk de beslissing over visies en plannen. Zorg ervoor dat er inzicht is in het krachtenveld waarin de bestuurder of gemeenteraad zich bevindt. Dan kun je argumenten voor veiligheid en gezondheid zodanig onderbouwen dat je antwoord geeft op lokale dilemma’s in het besluitvormingsproces.

6. Koppel het fysieke en sociale domein

Een fysiek aantrekkelijke leefomgeving nodigt uit tot bewegen. Een sociaal veilige leefomgeving maakt het makkelijker om buurtgenoten te ontmoeten. De koppeling tussen het fysieke en sociale domein kan leiden tot verrassende inzichten en tot een win-win situatie.

7. Geef ruimte aan dilemma’s

Risico’s op het gebied van veiligheid en gezondheid vragen om een dialoog, om keuzes te onderbouwen en besluitvorming te ondersteunen. Het kan ook leiden tot gedeelde opvattingen - motor van menige (gedragen) verandering. Mijd het “kruisjes zetten op checklijsten die de wereld verdelen in zwart-wit”, maar zorg in ontwikkel- en besluitvormingsprocessen dat er ruimte is voor de dialoog.

8. Breng gezamenlijk het proces in kaart

Breng tijdens een bijeenkomst gezamenlijk het proces in kaart van visie, planvorming en het verlenen van vergunningen. Dit geeft inzicht in wanneer inbreng wel of juist niet toegevoegde waarde heeft. En hoe lever je die inbreng: bij een kopje koffie, via een rapport, met één op één discussie of een advies, in een werkgroep of via procesondersteuning? Leerpunt is dat voorafgaande aan een dergelijke bijeenkomst dat verwachtingen en toegevoegde waarde helder moet zijn.

9. Alle gemeenten zijn anders: maatwerk is vereist

Er is geen standaard werkwijze die geldt voor alle gemeenten. Onderzoek gezamenlijk wat in de lokale situatie de meest passende aanpak is.

10. Nu beginnen

Veel gemeente houden al rekening met maatschappelijke ontwikkelingen zoals participatie van burgers en een integrale aanpak. De invoering van de Omgevingswet wordt geen abrupte verandering. Door nu al samen op te trekken, kan gezamenlijk ervaring worden opgedaan. En partijen kunnen zo samen veranderingsprocessen vormgeven en doorlopen, vooruitlopend op de Omgevingswet.