Kwartaaldemonstratie DSO: ‘Going…bèta’

Zou het wel of zou het niet? Die vraag hield de gemoederen flink bezig aan de vooravond van de vierde kwartaaldemonstratie van het digitaal stelsel Omgevingswet (DSO). De laatste van het jaar alweer, op 18 december 2018 in Amersfoort.

Vier praktijkproeven en voorbeelden toonden de nieuwe mogelijkheden van de DSO-landelijke voorziening (DSO-LV). De praktijkproef van het Hoogheemraadschap van Delfland sprong eruit vanwege de breedte en compleetheid. Niet alleen sloot Delfland haar plan- en regelapplicatie 'REDI' aan op het DSO-LV, ook lukte het om de eerste proefvergunningaanvragen te ontvangen in het eigen zaaksysteem. De proef toont aan dat de lokale en centrale componenten samen een geïntegreerde keten vormen.

Geen technische belemmeringen voor try-out

‘Going…bèta’ luidde het thema van het afgelopen kwartaal. "En dat is gelukt", vertelt een verheugde programmadirecteur DSO Bert Uffen. "We hebben nu officieel een belangrijke mijlpaal uit het bestuursakkoord bereikt. Namelijk dat we twee jaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet de standaarden voor het DSO vrijgeven. Dat betekent dat ook de softwareleveranciers achter de bevoegde gezagen zich daarop kunnen gaan oriënteren. Met deze bètaversie zijn er geen technische belemmeringen meer voor een beperkte try-out in 2019."

Nieuwe functionaliteiten goed uit de verf

Na de plenaire opening werden de verschillende praktijkproeven gedemonstreerd.

De eerste demo ging over een initiatiefnemer die een kastanjeboom in de achtertuin wilde kappen. De gemeente Westland stelde hier een vragenboom over op. Bij deze casus kwamen de nieuw ontwikkelde functionaliteiten rondom authenticatie, de projectmap en toelichtingen op vragen goed uit de verf. De toelichtingen maken het mogelijk om de initiatiefnemer op achtergrondinformatie te wijzen. Zo werden aan de hand van het register ‘monumentale bomen’ van Westland getoond.

De tweede demo was de praktijkproef van het Hoogheemraadschap Delfland zoals bovenaan eerder beschreven.

De derde demo toonde informatie over peilgebieden in het DSO. Verschillende waterschappen, waaronder Rijnland, Hollandse Delta en Amstel, Gooi en Vecht bundelen hun krachten om zo gezamenlijk informatie via het DSO beschikbaar te stellen. Deze informatie heeft waarde voor een boerenbedrijf dat een sloot wil dempen. Bijvoorbeeld om erachter te komen binnen welk gebied het boerenbedrijf het water kan compenseren.

De vierde demo betrof de resultaten van de praktijkproef 'Omgevingsplan'.  Hierbij probeerden 8 gemeenten een deel van hun huidige bestemmingsplan of plaatselijke verordening naar een omgevingsdocument te vertalen. Zij maakten gebruik van de voorbeelduitwerkingen dat opgeleverd is door het project 'Staalkaarten'. Hoe kunnen we omgevingsplannen opstellen die bijdragen aan de realisatie van beleidsdoelstellingen? Die vraag gaf interessante inzichten in het opstellen, maar ook het afbeelden van een omgevingsdocument door DSO.

volle zaal bij de kwartaaldemo

Van abstract naar specifiek

Het doel van het Hoogheemraadschap Delfland was om de lokale processen voor planvorming, regelbeheer en vergunningaanvragen aan te sluiten op de DSO Landelijke Voorziening. Het afgelopen kwartaal onderzocht het team van Delfland – met succes – hoe dat in z’n werk gaat.

"Om te beginnen stelden de ontwikkelaars een logisch model op, een basis", vertelt Gijs Wolderling van het Hoogheemraadschap van Delfland. "We zijn begonnen met het digitaliseren van de juridische regels. Samen vormen ze het beleid. Dit is een voorproefje van de waterschapsverordening die bij de Omgevingswet hoort. De regels beginnen abstract, bijvoorbeeld: we borgen de waterveiligheid. Zo’n abstracte regel pellen we vervolgens verder af. Wat is er nodig om die veiligheid te borgen? Hebben we daar keringen voor nodig en zo ja, wat voor types? Welke regels bestaan daarvoor? Zo zak je steeds verder naar beneden in de beslistabel. Als je dit digitale pad bewandelt, kom je uiteindelijk bij de voorwaarden voor een specifieke locatie uit. Daar lees je bijvoorbeeld dat een ontgraving daar niet dieper mag zijn dan een halve meter. Dat is ook de informatie die een initiatiefnemer te zien krijgt."

Juridische en toepasbare regels

Omdat een initiatiefnemer altijd een aanvraag doet voor een specifieke locatie, is voor hem alleen het onderste gedeelte met gebruikersvragen relevant. Het systeem dat erboven hangt, kan een overheid helemaal zelf inrichten.

Izakjan Dekker van de Unie van Waterschappen was ook betrokken bij de proef van Delfland. Hij geeft wat extra uitleg: "Er ontstaat een juridische werkelijkheid en een werkelijkheid met toepasbare regels. Die twee werkelijkheden zijn met elkaar verweven. Een juridische regel moet dezelfde basis hebben als een toepasbare regel. Het verschil is dat de juridische variant uit tekst bestaat en de toepasbare variant wordt uitgewerkt in een vragenboom met voor de initiatiefnemer begrijpelijke vragen. Door de vragen te beantwoorden, komt de initiatiefnemer erachter of de initiatiefnemer een vergunning moet aanvragen, een melding moet doen, of geen vergunning nodig heeft."

Izakjan Dekker

De brug mag gebouwd

Om te demonstreren hoe het systeem werkt, kroop Woldering in de huid van een initiatiefnemer die een brug wil bouwen. Hij laat een kaart zien van de omgeving waar Delfland over gaat. Hij zoekt een specifieke locatie in het gebied en prikt de locatie waarop hij zijn brug wil bouwen. Uiteraard zijn alleen de relevante regels voor de activiteit op die locatie te zien. Na invulling van de regels volgt de conclusie ‘vergunningplichtig’. De aanvraag kan meteen ingediend worden. "Je hoeft als initiatiefnemer geen hele pdf’s meer door te spitten, dat is dus een flinke verbetering. Voor wie daar wel behoefte aan heeft is dat nog steeds mogelijk. Maar het is dus niet meer nodig." Onder luid applaus dient Woldering de vergunningaanvraag voor zijn te bouwen brug uiteindelijk in. Het is gelukt!

Praten is essentieel

Woldering en Dekker zijn trots. Dekker: "We hebben de hele keten van het stelsel werkend gekregen, een combinatie van lokale en centrale componenten. Dat is voor het eerst. Een prestatie op zich dus. Het was veel werk om alle schakeltjes aan elkaar te verbinden. Ook omdat het de eerste keer is en het voor iedereen nieuw is. Dat ging niet alleen over techniek. Het zit 'm veel meer in de mensen en processen achter het systeem. Snappen we elkaar? Hebben we goede afspraken gemaakt? Weten we wat we van elkaar nodig hebben? In het maken van dat soort afspraken en in het voeren van deze gesprekken moeten we nog groeien. Maar dat krijg je alleen in de vingers als je oefent. Dat is de belangrijkste les. Je kun niet een beschrijving op de website zetten en dan verwachten dat iedereen direct snapt hoe het werkt. Niets gaat vanzelf. Er is een vorm van ketenregie nodig."

Symbolische slinger

De ochtend eindigde met een feestelijke handeling. Symbolisch voor de 3 standaarden overhandigde programma-directeur-generaal Erik Jan van Kempen en Bert Uffen 3 slingers aan de koepelpartners Edward Stigter (namens de VNG), Eugene Meuleman (namens de Unie van Waterschappen) en Anneke Spijker (namens het IPO) waarmee aangesloten wordt op het digitaal stelsel. "Hiermee verklaren wij de standaarden voor geopend! Op naar de try-out in 2019. En naar nieuwe functionaliteiten aan het einde van het eerste kwartaal van 2019.

standaarden zijn geopend