Praktijk nu en straks

De ontwikkeling van de digitalisering van de Omgevingswet zal een lange periode in beslag nemen. Tijdens deze periode staat het gebruikersperspectief centraal. De manier waarop burgers, bedrijven en overheden in 2024 diensten afnemen, zal verschillen met de manier waarop zij dat nu doen. Er zijn nieuwe gebruikerstoepassingen, informatieproducten, gegevens en processen. Zonder dat we precies weten hoe de toekomst er over 6 jaar uitziet, geven we een beeld van de praktijk nu en straks.

De situatie in 2018

Eva en Daan hebben sinds een paar jaar een eigen bedrijf. De zaak loopt goed en het pand op een typisch bedrijventerrein uit de jaren ’80 wordt iets te klein. Ze hebben besloten het te verbouwen en er een verdieping bovenop te plaatsen. Maar ook het bouwen van een loods op het perceel is een mogelijkheid.

Eva gaat uitzoeken wat er mag en onder welke voorwaarden. Ze heeft geen tijd om naar het gemeentehuis te gaan, dus probeert ze eerst via internet aan informatie te komen. Via ruimtelijkeplannen.nl krijgt ze inzicht in het bestemmingsplan. Dat lijkt wel enige duidelijkheid te geven, maar op de website staat nog een lange lijst met andere regelgeving die misschien geldt. Ze ziet de regelgeving van Het Nationaal Waterplan, de Keur van het waterschap, een Actualisatie Provinciale Verordening, Provinciale Structuurvisie 2040, de Regeling Algemene Regels Ruimtelijke Ordening. En zo nog zeker 15 andere besluiten. Bovendien is de taal van de regelgeving moeilijk te begrijpen als je geen jurist bent. Daarna moet Eva ook nog in de   Activiteiten Internet Module kijken (AIM) om na te gaan welke milieuregels gelden.

Eva besluit de gemeente te bellen. Ze vertelt wat de plannen zijn met het bedrijf. De gemeenteambtenaar is behulpzaam en belooft uit te gaan zoeken wat er mag en kan. Ze spreken af om over twee weken een afspraak te maken.

De gemeenteambtenaar heeft nog niet alle informatie. Het blijkt toch wat complexer te zijn dan van te voren gedacht. Naast bouw- en milieuregels, moeten ze ook rekening houden met bepaalde natuurwaarden. Ook staat er een monumentale boom op het perceel, mag er niet zomaar geloosd worden op het riviertje dat tegen het perceel aan ligt en moet rekening worden gehouden met geluid- en stankoverlast.

Het is niet zo eenvoudig om een uitspraak te doen, maar de ambtenaar denkt dat het wel kan. Hij adviseert Eva een 'beginseluitspraak omgevingsvergunning' aan te vragen. Dat kost weliswaar wat geld en maximaal vier maanden doorlooptijd maar het geeft wel de zekerheid onder welke voorwaarden de verbouwing mag beginnen. Daarna moeten ze dan nog wel een daadwerkelijke omgevingsvergunning aanvragen. "Best wel ingewikkeld. En wat duurt dat allemaal lang!", denkt Eva.

Wat er gebeurt tussen 2018 – 2024

Al voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de gemeente, de provincie, het waterschap en het Rijk bezig met voorsorteren op deze grote verandering. Alle bevoegde gezagen starten met het interactief opstellen van een omgevingsvisie en werken hierin goed samen. In de visie van de gemeente wordt geconstateerd dat er behoefte is aan een nieuw bedrijventerrein. De provincie wil voldoende watergebonden bedrijventerreinen op de schaarse plekken waar dit mogelijk is en de natuurwaarden beschermen. Het waterschap wil de veiligheid van het gebied borgen met goede waterkeringen.

Op het moment dat de wet in werking treedt zijn alle regels van de provincie en het waterschap gebundeld in een nieuwe omgevings- en waterschapsverordening. De algemene regels van het rijk zijn gebundeld in enkele AMvB’s. De gemeente houdt bij de ontwikkeling van het bedrijventerrein (via een wijziging van het omgevingsplan) rekening met deze kaders. Zo mag het bedrijventerrein niet komen in de door de provincie aangewezen natuurgebieden. Ook moet het deels gericht zijn op watergebonden bedrijven. Daarnaast heeft de gemeente rekening te houden met het riviertje dat door het beoogde gebied stroomt.

In de periode tot 2024 bundelt de gemeente alle verdere bestemmingsplannen tot één omgevingsplan. Het omgevingsplan maakt het nieuwe bedrijventerrein mogelijk waarbij de gemeente rekening heeft gehouden met het ernaast gelegen bestemmingsplan.

De situatie in 2024

Het gaat goed met het bedrijf van Eva en Daan. Zo goed zelfs dat ze besloten hebben op het nieuwe bedrijventerrein een heel nieuw pand te laten bouwen. De bovenste twee verdiepingen willen ze verhuren. Eva herinnert zich nog hoe ingewikkeld het 6 jaar geleden was om alle informatie bij elkaar te verzamelen en laat het nu over aan Daan.

Hij schuift het zoeken naar informatie even voor zich uit en laat eerst het nieuwe pand ontwerpen. De architect ontwerpt het pand in een model dat hij driedimensionaal (3D) op het scherm kan tonen. Hij nodigt Daan uit om het 3D ontwerp van het pand samen in het omgevingsplan te plaatsen en te toetsen wat de mogelijkheden zijn. Via een overzichtelijke website klikt Daan op de locatie die ze op het oog hebben. Nadat hij een paar vragen heeft beantwoord krijgt hij tot zijn verbazing direct antwoord op de vraag of ze hun nieuwe bedrijf mogen bouwen. De voorwaarden staan er zelfs al bij.

Daan stuurt het 3D ontwerp van het nieuwe pand naar de gemeente en maakt toch een afspraak met de gemeente. De gemeente is blij met haar ondernemers en legt de rode loper voor hen uit. Samen met een ambtenaar checkt hij nogmaals het 3D ontwerp van het pand in het omgevingsplan. Het effect van het pand op de omgeving wordt direct zichtbaar. De ambtenaar legt uit dat in het systeem alle regels van rijk, provincie en waterschap en gemeente zijn vastgelegd. Op het scherm is heel overzichtelijk aangegeven welke regels precies voor deze locatie gelden, bijvoorbeeld in relatie tot het natuurgebied en de waterkeringen langs het riviertje.

Met één druk op de knop wordt vervolgens duidelijk of het ontwerp aan alle voorwaarden voldoet. Daan krijgt het advies het pand wat te verplaatsen op het perceel zodat het achterliggende natuurgebied minder last heeft van het geluid en het niet de waterkering raakt. Vervolgens kan hij de vergunning aanvragen. Eva en Daan krijgen via de Berichtenbox van MijnOverheid toestemming om binnen enkele weken te gaan bouwen.

"Toch fijn! Je kunt toch merken dat de overheid de klant meer centraal stelt en efficiënter werkt.", denkt Daan.