Voorzorg in de Omgevingswet

De Omgevingswet noemt verschillende milieubeginselen, waarmee de overheid rekening moet houden. Het voorzorgsbeginsel is één van deze uitgangspunten.

Wat is voorzorg?

Het voorzorgsbeginsel houdt in dat de overheid maatregelen kan nemen als er gegronde redenen zijn om te vrezen dat activiteiten negatieve gevolgen kunnen hebben. Het gaat om activiteiten waarbij de beschikbare wetenschappelijke gegevens nog geen uitvoerige risico-evaluatie mogelijk maken. Zulke onzekere risico’s kunnen zich bijvoorbeeld voordoen bij veiligheidskwesties, maar vaak ook uit oogpunt van gezondheid. Bekende voorbeelden zijn elektromagnetische velden en de introductie van nieuwe stoffen.

Wanneer rekening houden met voorzorg?

De omgevingsvisie moet rekening houden met de milieubeginselen: voorzorg, preventief handelen, bronbestrijding en de vervuiler betaalt. Dat staat in artikel 3.3 van de Omgevingswet.

Daarnaast kan het bevoegd gezag bij het vaststellen van het omgevingsplan of de omgevingsverordening rekening houden met voorzorg. Hierbij kan het verwijzen naar zijn omgevingsvisie. Ook bij vergunningverlening of maatwerk kan voorzorg een rol spelen, zeker als dit past in de omgevingsvisie. Hierbij gaat het vooral om proportionele maatregelen om effecten of emissie zoveel mogelijk te vermijden. Bij mogelijke ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid kan een vergunning worden geweigerd. Dit volgt uit artikel 5.32 van de Omgevingswet.

Hoe voorzorg toepassen?

De Europese Unie en het Rijk hebben bij het opstellen en ontwikkelen van (de hoogte van) normen al rekening gehouden met voorzorg. Bijvoorbeeld in omgevingswaarden en instructieregels, waarbij overigens ook andere belangen zijn meegewogen. Het voorzorgsbeginsel gaat dus niet om risico’s van blootstelling onder de norm, maar om ‘niet-genormeerde’ risico’s.

De Omgevingswet geeft dus opdracht om het voorzorgsbeginsel af te wegen tegen andere belangen. Het speelt een rol in de vrije beslisruimte: het bevoegd gezag geeft aan hoe relevant onzekere risico’s in zijn grondgebied zijn, en hoe het daar mee omgaat. Daarnaast kan het bevoegd gezag aangeven welke preventieve maatregelen het overweegt. Hierbij weegt het bestuursorgaan het belang van de initiatiefnemer af tegen de belangen om de gezondheid te beschermen. De EU-mededeling over voorzorg uit 2000 geldt als leidraad voor de motivering.

Meer informatie