Gezondheid in het omgevingsplan

Het omgevingsplan moet 'een evenwichtige toedeling van functies aan locaties' bevatten. De gemeente moet daarbij de kwaliteit van de fysieke leefomgeving waarborgen. Dat belang krijgt een bredere invulling dan het belang van een 'goede ruimtelijke ordening' in de huidige regels.

Brede belangenafweging

In de brede belangenafweging weegt het bevoegd gezag het belang van de gezondheidsbescherming samen met andere belangen af, zoals werkgelegenheid en cultuurhistorie. Het bevoegd gezag moet motiveren hoe het de verschillende belangen heeft gewogen. En hoe dat uitpakt in het omgevingsplan.

Voorzorg kan ook in het omgevingsplan een rol spelen, bijvoorbeeld bij het toedelen van functies aan locaties.

Gezondheidsbescherming en -bevordering

Naast de gezondheidsbescherming kan het bevoegd gezag het belang van gezondheidsbevordering meewegen. Zo heeft de fysieke leefomgeving positieve gezondheidseffecten als deze uitnodigt tot gezond gedrag en mensen stimuleert tot meer bewegen, gezonder eten en elkaar ontmoeten.

Randvoorwaarden

Het Rijk stelt ondergrenzen voor de bescherming van de gezondheid. Bijvoorbeeld via instructieregels of omgevingswaarden voor geluid, luchtkwaliteit, geur en waterkwaliteit. In het omgevingsplan werken deze randvoorwaarden sowieso door.

Overbelasting verminderen

In een gemeente kunnen op 1 locatie meerdere bronnen samen zorgen voor opeenstapeling (in vaktaal: cumulatie) van milieu- en gezondheidseffecten. Elke bron kan op zichzelf voldoen aan de wettelijke regels. Maar bij elkaar genomen kan de vraag opkomen: is er nog wel sprake van een gezond woon- en leefklimaat? Het is dan vanzelfsprekend dat de gemeente voor zulke situaties beleid opstelt hoe het deze overbelasting kan verminderen.

Vroegtijdig onderzoeken en beoordelen

Het is zinvol om al vroeg in het planproces de gevolgen voor de fysieke leefomgeving te onderzoeken en te beoordelen. In de praktijk blijkt dat er dan meer ruimte is voor innovatieve oplossingen. Zowel financieel als procesmatig zijn oplossingen vaak niet meer haalbaar als het plan al min of meer vaststaat. De omgevingsvisie kan een belangrijke basis vormen voor de afweging van gezondheidsaspecten in het omgevingsplan. In de Gids Gezonde Leefomgeving staat een overzicht van instrumenten die kunnen helpen bij het maken van deze afweging. Andere instrumenten die kunnen helpen bij de afweging zijn de Gelderse gezondheidswijzer en het Handboek Milieuprijzen.