Casus vergunningplicht en regels van de Omgevingswet

Een casus over een metaalgieterij illustreert hoe voor een vergunningplichtig project de regels van de Omgevingswet samenhangen.

Plannen voor een metaalgieterij

Een ondernemer wil een metaalgieterij opzetten. Hij wil daarvoor een bedrijfspand van 6 meter hoog bouwen. Met de gieterij wil de ondernemer producten maken van verschillende metaalsoorten. Het gieten van metaalproducten vindt plaats met behulp van schuimmodellen. Dat is de zogenoemde 'lost foam' technologie. Bij het proces ontstaat koelwater dat het bedrijf wil lozen op een oppervlaktewater in beheer bij het waterschap. De warmtevracht van het koelwater is minder dan 50 MW.

Op de plek waar de gieterij moet komen, staan 3 bomen. Die wil de ondernemer kappen.

De gieterij voldoet aan de regels van het omgevingsplan. Zoals regels over locatie of uiterlijk van het gebouw.

De ondernemer wil vergunningen tegelijkertijd aanvragen.

4 vergunningplichten – Rijk, waterschap en gemeente

Voor het realiseren van de gieterij gelden in deze casus 4 vergunningplichten: 2 op rijksniveau en 2 op lokaal niveau.

Een uitwerking van deze vergunningplichten volgt hierna. De vergunningplichten op lokaal niveau zijn voorbeelden. In werkelijkheid kan het dus anders zijn. En hoeft er geen vergunningplicht te gelden op lokaal niveau. Of juist andere vergunningplichten. Een omgevingsplan, omgevingsverordening of waterschapsverordening geeft aan of er daadwerkelijk een lokale vergunningplicht geldt.

Rijk

Het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) bevat algemene rijksregels over activiteiten die gevolgen kunnen hebben voor de fysieke leefomgeving. Een van die regels is een vergunningplicht voor het gieten van non-ferrometalen met behulp van schuimmodellen (lost foam methode). Dat staat in artikel 3.105, onder b, van het Bal. Deze vergunningplicht is alleen van toepassing op het gieten van non-ferrometalen en niet op andere activiteiten (zoals het opslaan van stoffen).

Voor het lozen van koelwater op het oppervlaktewater van het waterschap geldt geen vergunningplicht in het Bal. Dat zou wel het geval zijn als de warmtevracht van het koelwater meer zou zijn dan 50 MW. Dat staat in artikel 3.108 van het Bal.

Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) bevat algemene rijksregels over activiteiten die te maken hebben met bouwwerken. De regels richten zich vooral op bouwtechnische aspecten. Een van die regels is een vergunningplicht voor het bouwen van een gieterij van 6 meter hoog. Dat volgt uit artikel 2.15d van het Bbl (volgens de consultatieversie Invoeringsbesluit Omgevingswet). Het bouwen van een 6 meter hoge gieterij valt niet onder een van de vrijstellingen van dat artikel. De vergunningplicht geldt alleen voor de technische aspecten van het bouwen van een bouwwerk. Zoals de constructie van het bouwwerk.

Waterschap

In deze casus bevat de waterschapsverordening van het waterschap een vergunningplicht voor het lozen van koelwater. Wat de warmtevracht van het koelwater is, maakt voor deze vergunningplicht niet uit.

Het Rijk heeft in het Bal dus geen vergunningplicht ingesteld voor het lozen van het koelwater. Maar de waterschapsverordening bevat die vergunningplicht dus wel.

Gemeente

In deze casus bevat het omgevingsplan van de gemeente een vergunningplicht voor het kappen van bomen. Voor de andere activiteiten bevat het omgevingsplan geen vergunningplicht in deze casus.

Bevoegd gezag: gemeente en waterschap

De Omgevingswet maakt voor omgevingsvergunningen onderscheid tussen het bevoegd gezag voor wateractiviteiten en niet-wateractiviteiten. Het is niet toegestaan om in 1 aanvraag een wateractiviteit én een niet-wateractiviteit aan te vragen. Dat moeten dus aparte aanvragen zijn. Het gelijktijdig indienen van de aanvragen mag wel.

Het lozen van koelwater is een wateractiviteit. Het waterschap is het bevoegd gezag voor de vergunning (artikel 4.2, 1e lid, Omgevingsbesluit). Het gieten van non-ferrometalen met behulp van schuimmodellen, het bouwen en het kappen van bomen zijn niet-wateractiviteiten. Omdat de ondernemer in één keer vergunning gaat aanvragen voor de niet-wateractiviteiten, is daarvoor sprake van een meervoudige aanvraag. Door het stroomschema op de pagina Bepalen bevoegd gezag omgevingsvergunning te volgen, blijkt dat de gemeente het bevoegd gezag is voor de vergunning voor niet-wateractiviteiten (artikel 5.12, 2e lid, Omgevingswet).

Reguliere procedure

De reguliere procedure van titel 4.1 Algemene wet bestuursrecht (Awb) en paragraaf 16.5.2 Omgevingswet zijn van toepassing.

De reguliere procedure is van toepassing omdat de vergunningplichtige activiteiten niet vallen onder paragraaf 16.5.3 van de Omgevingswet. In die paragraaf staat wanneer de uitgebreide procedure geldt.

De reguliere procedure betekent onder meer dat de termijn voor het afhandelen van de aanvraag 8 weken is. Eenmalige verlenging van de termijn met 6 weken is mogelijk. Voor de activiteiten in deze casus wijst het Omgevingsbesluit geen adviseurs aan voor advisering over de aanvraag.

Meer informatie staat op de pagina's:

Gegevens aanvraag omgevingsvergunning: rijksregels en lokale regels

In de Omgevingsregeling staat welke gegevens er bij de aanvraag omgevingsvergunning moeten zitten (zie consultatieversie Omgevingsregeling). Dat geldt alleen voor vergunningen die het Rijk heeft ingesteld. Dus voor het gieten van non-ferrometalen met behulp van schuimmodellen en voor de technische aspecten van het bouwen. In het omgevingsplan staat welke gegevens er bij de aanvraag omgevingsvergunning voor het kappen van bomen moeten zitten. In de waterschapsverordening staat welke gegevens er bij de aanvraag omgevingsvergunning lozen koelwater moeten zitten.

Beoordeling aanvraag: rijksregels en lokale regels

Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) bevat regels voor het beoordelen van aanvragen voor omgevingsvergunningen die het Rijk heeft ingesteld. De beoordelingsregels gelden dus alleen voor het gieten van non-ferrometalen met behulp van schuimmodellen. De regels staan in paragrafen 8.5.1.1 en 8.5.1.2 van het Bkl.

Het Bkl bevat ook beoordelingsregels voor de aanvraag omgevingsvergunning bouwactiviteit, voor de technische aspecten van het bouwen (paragraaf 8.3.1 Bkl).

Voor het kappen van bomen staan beoordelingsregels in het omgevingsplan. De gemeente heeft hiervoor namelijk zelf een vergunningplicht ingesteld.

Beoordelingsregels voor het lozen van koelwater staan in de waterschapsverordening. Immers, het waterschap heeft deze vergunningplicht ingesteld.

Algemene regels: rijksregels en lokale regels

Het Bal bevat algemene regels voor metaalgieterijen (paragraaf 3.4.4). Die paragraaf verwijst naar regels in hoofdstuk 4 en 5 van het Bal. Deze regels gaan over gieten, maar ook over andere activiteiten die plaatsvinden bij het gieten. Zoals het opslaan van goederen (paragraaf 4.104 Bal). De algemene regels gelden dus 'breder'. Terwijl de vergunningplicht alleen betrekking heeft op het gieten van non-ferrometalen met behulp van schuimmodellen.

Verder geldt hoofdstuk 2 van het Bal waarin algemene bepalingen staan.

Het Bbl bevat regels voor nieuwe bouwwerken (hoofdstuk 4) en voor bouwwerkzaamheden (hoofdstuk 7). Het bevat ook algemene bepalingen over bouwwerken in hoofdstuk 2.

In het omgevingsplan kunnen algemene regels staan over het kappen van bomen. Bijvoorbeeld over een herplantplicht.

In de waterschapsverordening kunnen regels staan over het lozen op het oppervlaktewater. Bijvoorbeeld een algemeen gestelde zorgplichtbepaling. Zo'n bepaling betekent bijvoorbeeld dat bij extreme regelval, als het oppervlaktewater de hoeveelheid water niet meer aankan, het bedrijf tijdelijk moet stoppen met koelwater lozen.

Afstemming en coördinatie

De coördinatieregeling (afdeling 3.5 Awb) geldt omdat de aanvraag van de vergunningen tegelijkertijd plaatsvindt (artikel 16.7, 1e lid, Ow). De gemeente en het waterschap moeten bij de beoordeling van de aanvragen in deze casus rekening houden met de onderlinge samenhang. En tevens letten op de samenhang tussen de te nemen besluiten. De gemeente is het coördinerend bevoegd gezag (artikel 10.25, 1e lid, Omgevingsbesluit).

Overzichtstabel

De tabel bevat een overzicht van de regels en vergunningen die een rol (kunnen) spelen in deze casus.

Casus vergunningplicht: overzicht regels en vergunningen
Activiteit Kappen bomen Metaalgieten m.b.v. schuimmodel Lozen koelwater op water waterschap Bouwen (technische aspecten)
Bevoegd gezag vergunning (aanvraag/handhaving)

Gemeente

(art. 5.12, lid 2 en 18.2, lid 2, Ow)

Gemeente

(art. 5.12, lid 2 en 18.2, lid 2, Ow)

Waterschap

(art. 5.9 en 18.2, lid 2, Ow; art. 4.2, lid 1, Ob)

Gemeente

(art. 5.12, lid 2 en 18.2, lid 2, Ow)

Coördinerend bevoegd gezag vergunningen

Gemeente

(art. 10.25, lid 1, Ob)

Procedure vergunning

Reguliere

(art. 16.62, Ow)
Gegevens aanvraag Omgevingsplan Omgevingsregeling Waterschapsverordening Omgevingsregeling
Beoordelingsregels Omgevingsplan

Bkl

(paragraaf 8.5.1.1 en 8.5.1.2)
Waterschapsverordening

Bkl

(paragraaf 8.3.1)
Algemene regels Omgevingsplan

Bal

(paragraaf 3.4.4 + H2)

Waterschapsverordening

Bbl

(H2, H4, H7)
Bevoegd gezag algemene regels*

Gemeente

(art. 4.8, lid 1, Ow en 18.2, lid 1, Ow)

Gemeente

(art. 4.9 Ow en 18.2, lid 1, Ow)

Waterschap voor Bal

(art. 4.10, Ow en 18.2, lid 1, Ow)

Waterschap voor waterschapsverordening

(art. 4.8, lid 1, Ow en 18.2, lid 1, Ow)

Gemeente

(art. 4.9 Ow en 18.2, lid 1, Ow)

* melding, maatwerkvoorschrift, toestemming gelijkwaardige maatregel, handhaving algemene regels