Starten met de omgevingsvisie

De Omgevingswet schrijft voor dat Rijk, provincies en gemeenten elk 1 omgevingsvisie vaststellen. De omgevingsvisie komt in de plaats van structuurvisies, verkeers- en vervoersplannen, delen van de natuurvisie, en strategische gedeelten van nationale en provinciale waterplannen en milieubeleidsplannen. Een visie maken kost tijd. Begin dus nu al!

Werken aan inhoud en gedragsverandering

Werken aan een omgevingsvisie brengt werken in de geest van de Omgevingswet op gang. Werken in de geest van de wet is naast inhoudelijke kennis hebben, vooral gedragsverandering. Dit vraagt soms om aanpassingen van werkprocessen.

Door te starten een omgevingsvisie op te stellen, doet u ervaring op met onder andere:

  • relaties tussen de kerninstrumenten
  • belangen afwegen
  • regisseren of loslaten
  • integraliteit en samenhang
  • interactie met belanghebbenden: participatie
  • samenwerken in de regio en in de keten
  • anders werken en andere competenties

Voorbeelden staan in de factsheet van omgevingsvisie naar omgevingsplan (pdf, 238 kB).

Iedere omgevingsvisie is maatwerk. Er is geen blauwdruk voor. De wet schrijft enkele stappen voor, zoals participatie. Andere stappen kunt u naar eigen inzicht invullen.

Bepaal welke keuzes nodig zijn

De Omgevingswet vraagt overheden de maatschappelijke opgaven integraal en samenhangend op te pakken. Bij het maken van een omgevingsvisie kan een overheid op basis van doelen en ambities een nieuwe koers uitzetten, of de bestaande koers handhaven. Evaluatie van het huidige beleid maakt helder wat de stand van zaken is. Wat werkte wel? Wat niet? Welke keuzes zijn nodig? Dat is belangrijke basisinformatie voor de omgevingsvisie.

Zoek naar samenhang

Ga ook actief op zoek naar samenhang tussen doelen van verschillende beleidsdocumenten. Waar zijn kansen? En waar schuurt het? Het verbinden van bestaande doelen helpt om kansen en uitdagingen scherp te krijgen.

Bepaal uw ambitie

Voordat u aan de slag gaat met een omgevingsvisie, is het belangrijk de ambitie voor de aanpak van de totale Omgevingswet te bepalen. Hier draait het om de vraag wat voor type overheid u wilt zijn.

Praktische tips

Starten met de omgevingsvisie kent 9 processtappen: analyse bestaand beleid, brede projectgroep samenstellen, participatie inrichten, ketenpartners betrekken, raad betrekken, opgaven prioriteren, over je eigen grens kijken, toekomstagenda bepalen en een verhaal maken.

  1. Laat de teksten in uw visie aansluiten bij de ambitie van uw organisatie en de lokale opgaven die hierbij horen.
  2. Neem de tijd om te experimenteren, te leren en te veranderen.
  3. Haal inspiratie uit de ervaringen die er in de verschillende pilots omgevingsvisie zijn opgedaan. In het eindrapport pilots omgevingsvisie (pdf, 3.2 MB) staan 6 kansrijke aanpakken en 7 inzichten beschreven.

Meer informatie


Praktijkvoorbeelden

Omgevingsvisie Hollands Kroon: uitdagen!

Uitdagen om initiatieven te nemen. En deze realiseren. Dat is het doel van de omgevingsvisie van de gemeente Hollands Kroon. Geschreven voor inwoners, verenigingen, organisaties, ondernemers en de gemeente zelf. Een koers- en inspiratiedocument, een kompas voor ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving.

Vertrekpunt voor de inhoud was de strategische visie 'Ruimte voor Rust én Dynamiek' (2013). Daarnaast is de omgevingsvisie mede tot stand komt door intensieve (inwoners)participatie. Ook bestaand beleid heeft bijgedragen. Als laatste heeft de gemeente gekeken naar trends en ontwikkelingen.

Kenmerkend voor de nieuwe omgevingsvisie is het 'ja, tenzij'-principe. Dit betekent dat de gemeente altijd positief tegenover nieuwe initiatieven staat. En samen met de initiatiefnemer wil kijken hoe deze een plan kan realiseren.

Omgevingsvisie Zwolle: Mijn Zwolle van morgen

De gemeente stelt de omgevingsvisie Zwolle in stappen op. De ambities zijn geformuleerd op basis van een studie naar de trends en ontwikkelingen voor de stad. Evenals gesprekken die de gemeente met partners en inwoners heeft gevoerd. In het tweede deel wordt de omgevingsvisie concreter en praktischer. "We zetten samen koers naar een gezonde, vitale, solidaire en duurzame toekomst. We nodigen iedereen uit hierover mee te denken, te praten én mee te doen", aldus wethouder Ed Anker.

Omgevingsvisie Katwijk: Zelfverzekerd in de regio

De omgevingsvisie van Katwijk bestaat uit 4 complementaire ontwikkelstrategieën:

  • sterke kust
  • florerende onderneming
  • Katwijkse kernen
  • gezonde en aantrekkelijke leefomgeving

De omgevingsvisie is in feite een uitnodiging naar initiatiefnemers van binnen en buiten Katwijk. Draag dromen en ideeën aan die bijdragen aan de ontwikkeling van de gemeente. Maar het is ook een afwegingskader, een toetsdocument. In januari 2018 heeft de gemeenteraad de omgevingsvisie van Katwijk definitief vastgesteld.