Omgevingswaarde: wat verandert er?

In de Omgevingswet wordt het begrip omgevingswaarde gebruikt. De omgevingswaarde vervangt voor een deel huidige begrippen als grens- en richtwaarden en milieukwaliteitseisen. Hiermee is het systeem van luchtkwaliteit en waterkwaliteit geharmoniseerd. Dit vergroot de inzichtelijkheid en de toegankelijkheid.

Alle normen op hetzelfde niveau

Alle verplichte omgevingswaarden staan in één algemene maatregel van bestuur (AMvB). Dit verbetert de inzichtelijkheid en de mogelijkheid voor samenhangende besluitvorming. Nu staan de normen nog in:

  • de Wet milieubeheer
  • het Besluit kwaliteit en monitoring water 2009
  • de Wet hygiëne en veiligheid badinrichtingen en zwemgelegenheden
  • ministeriële regelingen.

De rijksomgevingswaarden uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) bieden hetzelfde beschermingsniveau als de normen uit de huidige wetgeving. De rijksomgevingswaarden zijn gelijk aan de waarden uit EU-richtlijnen of uit de huidige Waterwet.

Aan omgevingswaarden moet worden voldaan of zij moeten worden nagestreefd. Bij dreigende overschrijding van een omgevingswaarde moet de overheid een programma opstellen of aanpassen. Hiermee wordt de beleidscyclus gesloten.

Meer bevoegdheid decentrale overheden

Nieuw is de bevoegdheid voor decentrale overheden om lokale omgevingswaarden voor luchtkwaliteit, waterkwaliteit en zwemwaterkwaliteit te stellen. Gemeenten en provincies kunnen er hierdoor voor kiezen om lokaal meer ambitie vast te leggen. Daarmee kunnen bijvoorbeeld de gezondheidsrisico’s van luchtverontreiniging verder worden beperkt.

Verschil met huidige milieukwaliteitseisen

  • Omgevingswaarden worden niet meer uitgedrukt als streefwaarden, richtwaarden en grenswaarden, maar als inspanningsverplichting, resultaatsverplichting of een andere verplichting.
  • Alleen de milieukwaliteitseisen waarvan monitoring zinvol is, worden omgezet naar een omgevingswaarde.
  • Omgevingswaarden hebben een potentieel ruimere strekking dan de milieukwaliteitseisen in hoofdstuk 5 in de Wet milieubeheer (Wm). Dit is omdat omgevingswaarden de bescherming en verbetering van de fysieke leefomgeving als doel hebben. Milieukwaliteitseisen gaan alleen over de bescherming van het milieu. Het begrip "milieu" is in de Wm al ruim omschreven, maar het begrip ‘bescherming van de fysieke leefomgeving’ van de Omgevingswet is nog veelomvattender.
  • Onder de Omgevingswet is het mogelijk om omgevingswaarden op gemeentelijk niveau vast te stellen. De milieukwaliteitseisen van hoofdstuk 5 Wm zijn alleen op nationaal en provinciaal niveau vast te stellen.