Welke keuze: omgevingswaarde, instructieregel of algemene regel?

Om een doelstelling te bereiken, kan de overheid omgevingswaarden of andere regels inzetten. Bij die keuze spelen meerdere overwegingen.

Hierbij kunt u de volgende vragen gebruiken als handvat:

  • Is de doelstelling objectief haalbaar?
  • Is een uniforme basiskwaliteit vereist of juist een kwaliteit die is afgestemd op specifieke lokale omstandigheden?
  • Is er een grote variatie aan activiteiten met vergelijkbare gevolgen voor de fysieke leefomgeving?
  • Bij wie ligt de verantwoordelijkheid om een doelstelling voor de kwaliteit van de leefomgeving te bereiken? Is dat bij de overheid (het collectief) of bij een beheerder of eigenaar (een individuele organisatie of persoon)?
  • Is het wenselijk om bij normoverschrijding te saneren?

Instructieregel

Een omgevingswaarde is handig om een objectief doel vast te stellen dat de overheid kan monitoren. Is dit niet het geval, dan is een instructieregel effectiever. Ook kan een omgevingswaarde handig zijn als een uniforme basiskwaliteit vereist is. Soms is maatwerk mogelijk, maar omgevingswaarden zijn niet geschikt als de vereiste kwaliteit steeds afgestemd moet worden op lokale omstandigheden. Instrumenten als instructieregels voor het omgevingsplan of beoordelingsregels voor omgevingsvergunningen bieden meer mogelijkheden om locatiespecifiek te sturen.

Voor een grote variatie aan activiteiten met vergelijkbare gevolgen voor de leefomgeving kan een omgevingswaarde nuttig zijn. De overheid kan dan bijvoorbeeld sturen om cumulatie door meerdere activiteiten te voorkomen.

Algemene regels en beoordelingsregels

Omgevingswaarden over beleids- en beheertaken zetten de gemeente aan het werk. Als de gemeente bedrijven en burgers aan wil spreken, is het handiger om algemene regels in te zetten. Ook beoordelingsregels om een vergunning voor een omgevingsplanactiviteit te verlenen zijn dan nuttig.

Resultaats- of inspanningsverplichting

Een omgevingswaarde kan handig zijn als het wenselijk is om bij normoverschrijding te saneren. Er geldt dan namelijk een resultaats- of inspanningsverplichting om aan de omgevingswaarde te voldoen. Voor het nakomen van die verplichting moeten fondsen beschikbaar zijn. Een instructieregel kan naar keuze alleen zien  op nieuwe gevallen, of op zowel nieuwe als bestaande gevallen.