Verplichte programma's bij (dreigende) overschrijding van omgevingswaarden

Heeft de overheid een omgevingswaarde vastgesteld? En voldoet ze er niet aan, of dreigt ze er niet aan te voldoen? Dan geldt er een programmaplicht. De overheid moet dan een programma opstellen met maatregelen waardoor ze wel kan voldoen aan de omgevingswaarde. Dat staat in artikel 3.10 van de Omgevingswet.

Plicht kan liggen bij diverse overheden

De plicht om bij dreigende overschrijding van een omgevingswaarde een programma vast te stellen, ligt bij de gemeente of de waterbeheerder. Tenzij het Rijk in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) of de provincie in de omgevingsverordening een ander bestuursorgaan aanwijst.

De provincie of het Rijk die een omgevingswaarde vaststelt, moet dus nadenken welke overheidslaag het beste in staat is die omgevingswaarde te bereiken of in stand te houden.

Voorbeeld 1, Rijk richting gemeente

Het Rijk wijst in het Bkl de gemeente aan om een programma te maken bij dreigende overschrijding van de omgevingswaarden voor benzeen, lood en koolmonoxide. Dat staat in artikel 2.7 van het Bkl. Dergelijke luchtvervuilende stoffen zijn vooral een probleem in binnenstedelijke gebieden. Gemeenten zijn het best in staat daarvoor maatregelen te nemen.

Voorbeeld 2, Rijk richting provincie

Het Rijk wijst in het Bkl de provincie aan om een programma te maken bij een dreigende overschrijding van de omgevingswaarden voor zwaveldioxide en stikstofoxiden in grote natuurgebieden. Dat staat in artikel 4.1 (onder a) en in artikel 2.4 (3e lid) van het Bkl. Het gaat om locaties

  • met een oppervlakte van ten minste 1.000 km2
  • die gelegen zijn op een afstand van ten minste 20 km van een agglomeratie of
  • gelegen zijn op een afstand van ten minste 5 km van
    • andere locaties met bebouwing
    • milieubelastende activiteiten
    • autosnelwegen of
    • autowegen waarvan per dag meer dan 50.000 motorvoertuigen gebruikmaken

Inzicht in instrument omgevingswaarde belangrijk

Vanwege de koppeling van de omgevingswaarde met dit type programma, is inzicht in de werking en strekking van omgevingswaarden essentieel. De omgevingswaarde is in feite het leidend instrument. Een verplicht programma slechts een volgend middel.

Meer informatie