Aan welke algemene regels moet de rijksmonumentenactiviteit voldoen?

De algemene rijksregels voor cultureel erfgoed zijn te vinden in afdeling 13.2 van het Bal. Daar staan ook de regels voor de rijksmonumentenactiviteit.

Daarnaast staan er regels voor andere activiteiten die een rijksmonument betreffen en regels voor archeologische toevalsvondsten in de exclusieve economische zone, buiten de aansluitende zone.

Specifieke zorgplicht

De regels voor cultureel erfgoed bevatten een specifieke zorgplicht. Deze specifieke zorgplicht verplicht tot het nemen van maatregelen om het beschadigen of vernielen van (voorbeschermde) rijksmonumenten te voorkomen. Daarbij hoeft een activiteit niet gericht te zijn op een (voorbeschermd) rijksmonument. Het is voldoende dat een activiteit in de fysieke leefomgeving effect heeft op dat rijksmonument. Een voorbeeld hiervan is het bouwen van een tunnel, waardoor een rijksmonument verzakt of zou kunnen verzakken.

De algemene rijksregels verbieden verder het beschadigen of vernielen van rijksmonumenten of voorbeschermde rijksmonumenten. Het verbod bouwt voort op het verbod van artikel 11, lid 1 van de Monumentenwet 1988.

Daarnaast is het verboden om noodzakelijk onderhoud achterwege te laten. Met deze zogenoemde instandhoudingsplicht kan het bevoegd gezag al in een vroeg stadium optreden tegen (al dan niet opzettelijke) verwaarlozing van een rijksmonument.

Decentrale regels

De gemeente kan met het oog op het behoud van rijksmonumenten en voorbeschermde rijksmonumenten in haar omgevingsplan maatwerkregels opnemen (artikel 13.6 Bal):

  • over de specifieke zorgplicht voor rijksmonumenten;
  • een meldingsplicht om de gemeente ten minste twee werkdagen voor de start te informeren over een voorgenomen vergunningvrije inpandige wijziging van een onderdeel van het rijksmonument dat uit het oogpunt van monumentenzorg geen waarde heeft (artikel 13.7 Bal).

Als de gemeente maatwerkregels opneemt, gelden deze ter invulling van de specifieke zorgplicht of, zoals hierboven aangegeven, als aanvullende meldingsplicht ten aanzien van bepaalde inpandige vergunningvrije activiteiten. De maatwerkregels kunnen de algemene regels niet wijzigen.


Cultureel erfgoed