Erfgoed: begrippen en definities

Het in stand houden van erfgoed is een van de belangen van de Omgevingswet. Op deze pagina is een aantal onderwerpen met betrekking tot erfgoed uitgelegd.

Het gaat om de volgende begrippen:

Cultureel erfgoed

De Omgevingswet definieert cultureel erfgoed als: monumenten, archeologische monumenten, stads- en dorpsgezichten en cultuurlandschappen.

Ander cultureel erfgoed zoals roerend erfgoed of immaterieel cultureel erfgoed is alleen onderdeel van de definitie als het deel uitmaakt van de fysieke leefomgeving, of als het daar anderszins relevant voor is. Een voorbeeld hiervan zijn regels voor een haven met historische schepen of het toedelen van een functie aan een locatie die samenhangt met een (lokaal) volksgebruik dat wordt aangemerkt als immaterieel erfgoed.

Monument

Een monument is op grond van de Erfgoedwet een onroerende zaak die deel uitmaakt van cultureel erfgoed. Bijvoorbeeld historische gebouwen, verdedigingswerken, tuinen, parken of standbeelden. Een voorbeeld van een historisch gebouw is een grachtenpand. Een voorbeeld van een groen monument is een historische buitenplaats of begraafplaats. Een monument kan uit meerdere onroerende zaken bestaan.

Archeologisch monument

Een archeologisch monument is op grond van de Erfgoedwet een terrein dat deel uitmaakt van cultureel erfgoed vanwege de daar aanwezige sporen van menselijke aanwezigheid in het verleden. Dit kunnen overblijfselen of voorwerpen zijn, maar ook andere sporen. Al deze sporen zelf horen ook tot het archeologische rijksmonument.

Rijksmonument

Rijksmonumenten zijn monumenten en archeologische monumenten die op grond van de Erfgoedwet in het rijksmonumentenregister staan ingeschreven.

Voorbeschermde rijksmonumenten zijn monumenten of archeologische monumenten die nog niet in het rijksmonumentenregister staan ingeschreven, maar waarvoor de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) het ontwerpbesluit tot aanwijzing als rijksmonument al wel naar de eigenaar heeft gestuurd.

Werelderfgoed

De Omgevingswet definieert werelderfgoed als: op het grondgebied van Nederland gelegen cultureel en natuurlijk erfgoed dat op grond van het werelderfgoedverdrag is opgenomen in de Lijst van het Werelderfgoed (Unesco). Voorbeelden hiervan zijn het molencomplex Kinderdijk-Elshout, de Stelling van Amsterdam, de Van Nellefabriek in Rotterdam en de Waddenzee.

Er is ook een Voorlopige Lijst werelderfgoed. Hierop staan erfgoederen die Nederland bij Unesco wil voordragen om op de Lijst van het Werelderfgoed te plaatsen. Ook hiervoor zijn in sommige gevallen regels opgesteld.


Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat een dossier over erfgoed in de omgevingswet. Hierin staat wat straks in de Erfgoedwet wordt geregeld en wat in de Omgevingswet.

Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland

Op de website van het Steunpunt Monumenten & Archeologie Noord-Holland staat een publicatie die de gevolgen van de Omgevingswet voor het erfgoed toelicht.