Samenhang wetsinstrumenten gemeente en andere overheden

Gemeenten hebben verschillende instrumenten tot hun beschikking om hun doelen te bereiken. Instrumenten van andere overheden hebben wel invloed op die instrumenten.

Snel navigeren naar:

Rekening houden met elkaars visie

Gemeenten moeten rekening houden met de taken en bevoegdheden van andere bestuursorganen (artikel 2.2 Omgevingswet). Dit betekent dat gemeenten bij het opstellen van hun eigen omgevingsvisie rekening moeten houden met de omgevingsvisies van het Rijk en de provincie. Daarnaast moeten gemeenten het waterbelang betrekken in hun omgevingsvisies. Daarom betrekken gemeenten de waterschappen via samenwerking en participatie als ze hun gemeentelijke omgevingsvisies opstellen. Kortom, er is wisselwerking tussen de omgevingsvisies van de verschillende bestuurslagen.

Omgevingsplan

Instructieregel Rijk of provincie in samenhang met het omgevingsplan

In het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) stelt het Rijk in hoofdstuk 5 instructieregels voor het omgevingsplan. Ook de provincie kan instructieregels stellen voor het omgevingsplan. Deze instructieregels zet de provincie in de omgevingsverordening.

Als de gemeente het omgevingsplan opstelt, moet ze de instructieregels opvolgen. Met de instructieregels borgen het Rijk en de provincie dat de gemeente de onderwerpen die een Rijksbelang of een provinciaal belang hebben, goed in het omgevingsplan verwerkt.

In een omgevingsverordening kan ook een toegedeelde functie staan, zoals een provinciaal stiltegebied. Dit kan gevolgen hebben voor de mogelijkheden die gemeenten hebben in hun omgevingsplan.

Projectbesluit Rijk, provincie of waterschap in samenhang met het omgevingsplan

Het projectbesluit is een instrument waarmee het Rijk, de provincie of het waterschap toestemming kan geven voor concrete projecten in de fysieke leefomgeving. Bijvoorbeeld de aanleg van een autosnelweg, een provinciale weg of de verbreding van een dijk. Het projectbesluit kan de regels van een gemeentelijk omgevingsplan direct wijzigen. Dit gebeurt als de regels van het omgevingsplan in strijd zijn met die van het projectbesluit.

Bij een projectbesluit van een waterschap is goedkeuring van de provincie nodig.  De provincie bepaalt of het waterbelang niet onevenredig inbreuk maakt op de andere aspecten van de fysieke leefomgeving.

Instructie Rijk en provincie in samenhang met het omgevingsplan

Het Rijk kan aan de gemeente een instructie geven om specifieke regels in het omgevingsplan aan te passen. Hiermee geeft het Rijk aan hoe een gemeente een bepaalde taak moet uitvoeren

Voorbeeld instructie Rijk

Instructie van het Rijk om in een leegstaand gemeentelijk gebouw de huisvesting van vluchtelingen mogelijk te maken. De instructie kan een instrument zijn omdat het om een nationaal belang gaat (de verdeling van vluchtelingen over Nederland), terwijl de oplossingen lokaal voorhanden zijn (het leeg staan van specifieke panden). Met het instrument instructie kan het Rijk probleem en oplossing snel aan elkaar koppelen.

Ook de provincie kan aan de gemeente een instructie geven om specifieke regels in het omgevingsplan aan te passen. De Omgevingswet heeft het specifiek over het evenwichtig toedelen van functies aan locaties.

Voorbeeld instructie provincie

De realisatie van een provinciale weg zorgt ervoor dat een aantal woningen niet meer geschikt zijn voor bewoning. Slopen van deze gebouwen is niet nodig want ze kunnen nog worden gebruikt voor andere, niet-kwetsbare functies. Dit kan een gemeentelijke beleidsafweging zijn. De provincie kan dan een instructie geven die de gemeente opdraagt het omgevingsplan te wijzigen op een zodanige manier dat de kwetsbare functie niet langer is toegestaan. De invulling wat er wel is toegestaan, is dan aan de gemeente.

Duidelijk is wel dat de weg van de instructie niet de meest gewenste is. De Omgevingswet geeft juist aan om in overleg te gaan met elkaar en om zoveel mogelijk via algemene regels zaken te regelen.

De instructie heeft pas gevolgen als de gemeente deze heeft opgevolgd.

Samenhang tussen omgevingsplan en waterschapsverordening

Het omgevingsplan van de gemeente bevat samen met de waterschapsverordening van het waterschap de regels voor de fysieke leefomgeving op lokaal niveau. Het omgevingsplan en de waterschapsverordening moeten dus goed op elkaar aansluiten. De regels moeten elkaar aanvullen. Er staat bijvoorbeeld in hoe beide bestuurslagen met de lozing van hemelwater omgaan. Zo kan een waterschap in haar waterschapsverordening bijvoorbeeld ruimte bieden voor regenwaterlozingen op het oppervlaktewater. Daardoor hoeft een gemeente voor deze lozingen misschien een stuk riolering niet aan te leggen. De gemeente en het waterschap moeten daarvoor samenwerken.

Programma

Samenhang tussen programma gemeente en instructieregel Rijk

In de Algemene Maatregel van Bestuur Besluit kwaliteit leefomgeving stelt het Rijk in hoofdstuk 4 instructieregels voor de verplichte programma’s van de gemeente. Als de gemeente het programma opstelt, moet ze de instructieregels opvolgen. Met de instructieregels borgt het Rijk dat de gemeente de onderwerpen die een rijksbelang hebben, goed in het programma verwerkt.

Samenhang tussen programma gemeente en instructieregel provincie

In de omgevingsverordening kan de provincie instructieregels voor de verplichte programma’s van de gemeente opnemen. Als de gemeente het programma opstelt, moet ze de instructieregels opvolgen. Met de instructieregels borgt de provincie dat de gemeente de onderwerpen die een provinciaal belang hebben, goed in het programma verwerkt.

Meer informatie