Leerpunten staalkaart

De staalkaarten zijn niet gemaakt door een vooraf vastgesteld proces of uitkomst. Elk gebied en elke maatschappelijke opgave kent immers zijn eigen dynamiek en accenten. Er zijn veel verschillende wegen die naar een omgevingsplan leiden. Het maken van een omgevingsplan is een zoekproces. Het oefenen en ontdekken staat centraal. Welke tips kunnen we hierbij meegeven?

Tips om te komen tot goede regels

  • Ken het wettelijk stelsel voor u begint met het maken van het omgevingsplan.
  • Begin vanuit een visie: denk na over wat u wel en niet wilt regelen. Wilt u regels maken over wat vanzelf goed gaat?
  • Gebruik de systematiek en structuur van de wet om een eigen omgevingsplan te maken.
  • Sluit aan bij het instrumentarium van de Omgevingswet en de Algemene wet bestuursrecht.
  • Onderwerpen die bij of volgens een andere wet uitputtend te regelen zijn, kunnen niet in het omgevingsplan worden geregeld.
  • Voordat u regels gaat maken in een omgevingsplan onderzoekt u in het Besluit kwaliteit Leefomgeving (Bkl) wat er staat over instructieregels over dat onderwerp. Kijk in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) en Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) of er ook al over dat onderwerp regels zijn en waar aanvullende mogelijkheden liggen.
  • Sluit aan op de systematiek van de wet. Wilt u bijvoorbeeld 'zorgplicht' regelen? Dan kunt u dezelfde formulering gebruiken als bij het Rijk.
  • Sluit ook in het taalgebruik aan bij de Omgevingswet: helder en kernachtig.
  • Sluit aan bij de Aanwijzingen voor de regelgeving.
  • Maak gebruik van de publicatie 100 ideeën voor de gemeentelijke regelgever van VNG.

Hoe organiseer je het?

  • Het is belangrijk om voor de implementatie van de Omgevingswet een multidisciplinair team te formeren waarmee je de totale fysieke leefomgeving overziet.
  • De verschillende maatschappelijke opgaven waarvoor een gemeente staat hangen met elkaar samen. Het is goed om als team de opgave van het maken van een omgevingsplan in die samenhang te benaderen. En dit integraal vanuit de verschillende elementen van de fysieke leefomgeving op te pakken.
  • Vraag u af of het team in staat is om correcte juridische regels te schrijven. De uitdaging is dat deze regels in een integraal proces tot stand moeten komen. In samenhang en in overeenstemming met de bedoeling van de wet.
  • Het is verstandig om vanaf het begin juristen in te zetten die bekend zijn met het schrijven van decentrale regels. Zorg ervoor dat zij kunnen schakelen tussen ambities en bijbehorende juridische regels. Als er een ambitie ligt kan deze op verschillende manieren geregeld worden om tot een goede uitkomst te komen. Door te oefenen met het schrijven van regels tijdens het proces worden deze mogelijkheden zichtbaar. Vervolgens zijn er keuzes.
  • Neem met het team de tijd om elkaars vakgebieden te leren en elkaars taal te leren verstaan.
  • Het kan een worsteling zijn met vallen en opstaan. Maar het is de moeite waard. Daardoor wordt het werken met omgevingsplannen steeds gemakkelijker.
  • Het maken van juridische regels vanuit de ambities met betrekking tot de kwaliteiten in het gebied is wezenlijk anders dan regels over bestemmingen in een bestemmingsplan. Het uitgangspunt is de opgave waar je als gemeente voor staat. Bedenk wat u moet regelen en wat u niet hoeft te regelen. Bedenk daarna hoe u de zaken die u wel wilt regelen vormgeeft. Dat kan met algemene regels. Eventueel met een meldingsplicht. Voor uitzonderlijke situaties een vergunningplicht.
  • Zie de eerste stappen naar het omgevingsplan als een pilot waar u van leert. Analyseer het resultaat. Pas het aan en maak de risico's kleiner. Dan komt u in een later stadium niet alsnog tot de ontdekking dat het resultaat niet is wat is beoogd. Zorg hiervoor door stap voor stap te werken en telkens momenten van feedback organiseren.
  • Pak een vraagstuk of maatschappelijke opgave bij de hand en ga stoeien met ambities en regels. Hoe schrijf ik op wat ik wel en niet wil regelen?