Stedelijk afvalwater en omgevingsplan

De gemeente heeft de zorgplicht voor het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater. In het omgevingsplan geeft de gemeente aan hoe en op welke manier ze stedelijk afvalwater inzamelt.

Gemeente heeft aantal zorgtaken

Het omgevingsplan bevat regels over het beheer van stedelijk afvalwater voor het gehele grondgebied van de gemeente. Dit met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Dit staat in artikel 4.2 van de Omgevingswet. De gemeente heeft een aantal (zorg)taken die aanleiding geven om regels te stellen over stedelijk afvalwater in het omgevingsplan. Voorbeelden hiervan zijn:

  • het lozen van huishoudelijk afvalwater
  • de hemelwaterzorgplicht
  • de grondwaterzorgplicht en
  • de zuivering van stedelijk afvalwater

De zorgplicht van de gemeente vloeit voort uit de (Europese) Richtlijn stedelijk afvalwater. Dit is opgenomen in de Omgevingswet: in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) staat dat de gemeente zorg draagt voor het beheer en onderhoud van een openbaar vuilwaterriool (artikel 3.16 Bkl).

Zorgplicht afvalwater

De gemeente heeft de zorgplicht voor het stedelijk afvalwater. Dit staat in artikel 2.16 lid 1a 3 van de Omgevingswet. De gemeente is verantwoordelijk voor aanleg en beheer van vuilwaterriolen binnen de bebouwde kom. En ook voor het transport van het afvalwater naar een zuiveringtechnisch werk, bijvoorbeeld een rioolwaterzuiveringsinstallatie (rwzi).

Ook buiten de bebouwde kom (het buitengebied) geldt de gemeentelijke zorgplicht. Als aanleg van een vuilwaterriool niet doelmatig is, hoeft de gemeente de zorgplicht niet in te vullen. Bij het beoordelen van doelmatigheid spelen milieubelangen ook een rol. Als de gemeente de zorgplicht niet invult, dan hebben inwoner en bedrijf een eigen verantwoordelijkheid als lozer van afvalwater. Ze mogen geen ongezuiverd afvalwater lozen. En ze zijn dan zelf verantwoordelijk voor een zuiveringsvoorziening.

De wijzigingen voor stedelijk afvalwater bij inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn beperkt.

Gemeentelijk rioleringsplan niet langer verplicht

Het gemeentelijk rioleringsplan is niet langer wettelijk verplicht, maar wordt een vrijwillig document. De inhoud van het huidige gemeentelijk rioleringsplan kan worden opgenomen in het omgevingsplan. Een andere mogelijkheid is om van het gemeentelijk rioleringsplan een programma te maken.

Regionale samenwerking

De regionale samenwerking tussen gemeente en waterbeheerder voor stedelijk afvalwater is belangrijk. Dit doet zich voor in gevallen van lozingen vanuit eigen zuivering, rioolwaterzuiveringsinstallaties en centrale zuivering. Centrale zuivering vindt bijvoorbeeld plaats als een aantal bedrijven op een bedrijventerrein gebruik maakt van 1 gezamenlijke zuiveringsinstallatie.

Lozen industrieel afvalwater op het riool

Industrieel afvalwater dat afkomstig is van een milieubelastende activiteit die niet in het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal) is aangewezen, mag alleen worden geloosd op het openbaar vuilwaterriool. Deze lozing is geregeld in het omgevingsplan. De lozing voldoet aan de eisen van bijlage I, afdeling C, bij de Richtlijn stedelijk afvalwater. Dat betekent onder meer dat dit water een voorbehandeling heeft ondergaan om ervoor te zorgen dat:

  • de opvangsystemen en de waterzuiveringsinstallatie niet beschadigd raken
  • de werking van de waterzuiveringsinstallatie niet wordt gehinderd
  • slib op een uit milieuoogpunt verantwoorde wijze veilig kan worden afgevoerd

Dit is nodig om de doelmatige werking van het gemeentelijk riool en de rioolwaterzuiveringsinstallatie te garanderen. Dit volgt uit artikel 5.165 van het Bkl.

De gemeente kan in het omgevingsplan op verschillende manieren aan deze instructieregel uitvoering geven:

Voorbeeld: afvalwater vanuit horeca

Een gemeente neemt een regel op in het omgevingsplan over het lozen van afvalwater vanuit horeca. Deze regel stelt het gebruik van een olie- en vetafscheider verplicht. Hierdoor voorkomt de gemeente dat horecaondernemers grote hoeveelheden olie en vetten in het gemeentelijk riool lozen.

Geur bij rwzi's

In het omgevingsplan staan ook direct werkende regels voor geur van rioolwaterzuiveringsinstallaties (rwzi's). Deze regels baseert de gemeente op de instructieregels uit het Besluit kwaliteit leefomgeving (paragraaf 5.1.4.6.2).

Bruidsschat

De voormalige rijksregels over het beheer van stedelijk afvalwater gaan over naar het omgevingsplan. Dit heet de bruidsschat. In het omgevingsplan staan ook regels over rioolwaterzuiveringsinstallaties. De gemeenten zullen in de periode tussen 2021 en 2029 de regels over het inzamelen en transporteren van stedelijk afvalwater vervangen door eigen regels. Bijvoorbeeld bij (ver)nieuwbouw zorgt de perceeleigenaar voor berging van x m3/uur op eigen terrein, het voorschrijven van bouwpeilen, maximale verharding, groene daken, verplicht infiltreren en de verplichting om regenwater niet meer te lozen, maar af te koppelen van gemengde riolen.

Meer informatie


Verder lezen

Via Omgevingswetportaal.nl kunt u een pdf downloaden over Sturen op het omgaan met regenwater onder de Omgevingswet.